Als angststoornissen je leven overnemen

Als angststoornissen je leven overnemen

Je begint te zweten, je hart klopt in je keel en je voelt angst voor iets waar een ander niet eens bij stilstaat. Je wereld wordt zo kleiner en kleiner. Misschien heb je wel last van een angststoornis? En wat kun je hier dan tegen doen?

Dit zegt de psychiater

Dr. Tandt, psychiater en adjunct-kliniekhoofd van de afdeling angst- en stemmingsstoornissen van het UZ Gent:

“Angst is een van onze basisemoties, en heeft een duidelijke functie: het waarschuwt je lichaam bij gevaar en laat het reageren op een bedreigende situatie door te vluchten, te vechten of te verstijven. Bij mensen met een angststoornis is de verhouding tussen het potentiële gevaar en hun angstreactie buiten proportie.

Een angststoornis kan voorkomen als:

  • paniekstoornis (angst hebben voor de volgende paniekaanval),
  • gegeneraliseerde angststoornis (piekeren over kleine, alledaagse zaken), fobie (bijvoorbeeld voor spinnen)
  • of sociale angststoornis (bang om niet goed genoeg over te komen bij anderen).”

Wat loopt er verkeerd bij mensen met een angststoornis?

“Wanneer je geconfronteerd wordt met stress, merk je dat aan je lichaam door hartkloppingen, kortademigheid, een druk op de borst… Bij een paniekstoornis worden deze lichamelijke signalen verkeerd geïnterpreteerd en ontstaan er angstige gedachten, zoals ‘Ik krijg een hartaanval’ of ‘Ik ga sterven’.

Die gedachten doen de stress nog meer toenemen en zo komen mensen in een vicieuze paniekcirkel terecht. Als gevolg van die angst voor de angst gaan mensen bepaalde zaken vermijden, zoals koffie drinken, fysieke inspanningen doen… Dat maakt je wereld erg klein.

Wanneer je niet meer normaal kunt functioneren is het belangrijk om goede professionele hulp in te schakelen. Het is de enige manier om de angstcirkel te doorbreken. Een onbehandelde angststoornis kan anders leiden tot isolement, frustratie, depressie en zelfs verslaving.”

Psychiater Hannelore Tandt: “In plaats van de angst te vermijden, kun je beter de confrontatie aangaan – om dan te beseffen dat je paniekaanval ongegrond was”

Zijn sommige mensen vatbaarder voor een angststoornis?

“Er is soms een erfelijke kwetsbaarheid, die tot uiting kan komen wanneer mensen met acute of chronische stress worden geconfronteerd. Ook je persoonlijkheid kan je kwetsbaarder maken, wanneer je bijvoorbeeld perfectionistisch bent, angstig van nature, makkelijk piekert of een laag zelfbeeld hebt.”

Zijn er periodes waarin de angst sneller toeslaat?

“Mensen met een angststoornis zijn gevoeliger voor angst en paniekaanvallen in periodes van stress en vermoeidheid en vrouwen ook in de periode voor en tijdens hun maandstonden. En bij grote veranderingen: door een ontslag of een relatiebreuk, maar ook bij een huwelijk of een geboorte.”

Hoe kan een angststoornis zich uiten?

“Hartkloppingen, zweten, beven, misselijkheid, maag- en darmklachten, kortademigheid, een gevoel van stikken, van onwerkelijkheid, van gek worden en van controleverlies, het overweldigende en verlammende gevoel van doodsangst kunnen uitingen van een angststoornis zijn.”

Welke methode gebruiken psychologen en artsen om een angststoornis te behandelen?

“Mensen met een angststoornis zijn heel erg gebaat bij psycho-educatie: informatie over hoe lichaam en geest werken, wat de functie is van angst, waarom angst bestaat, waarom het bij sommigen uitgroeit tot een angststoornis en bij anderen niet.

Ook belangrijk is de confrontatie met je angsten aangaan, om zo je ‘angst voor de angst’ te doorbreken. Tijdens therapie zal men bijvoorbeeld hartkloppingen uitlokken en dan is het belangrijk dat je beseft dat je bange verwachtingen niet uitkomen. Dat inzicht is cruciaal om in de toekomst iets weerbaarder te zijn tegen je angsten.

Sowieso geldt: hoe vroeger je je laat begeleiden, hoe sneller je inzicht krijgt in je angsten en hoe minder het probleem zich kan uitbreiden.”

Kan therapie je volledig verlossen van je angst?

“Vroeger dacht men dat angst was aangeleerd, en je het dus terug kon afleren. We weten ondertussen dat dit onjuist is. Eens het angstcircuit in je brein is aangelegd, zit het er – spijtig genoeg – voor altijd. Dat is een belangrijk besef, want in nieuwe stressvolle periodes kunnen nieuwe paniekaanvallen optreden. We leren mensen daarom goed om te gaan met mogelijk herval, zodat ze weten wat ze beter wel doen, en wat niet.”

Is je angst tijdelijk vermijden een goed idee?

“Angst vermijden is nooit een goed idee, want zo geef je je brein de boodschap dat de situatie wel degelijk bedreigend is en kan de angst blijven regeren én zelfs verergeren. In die zin zijn ook relaxatietechnieken een vorm van vermijdingsgedrag en helpen ze je niet echt. Het is effectiever om je angst én je paniekaanval te doorleven en in te zien dat je angstige verwachtingen niet kloppen en je de paniekaanval zonder schade hebt overleefd.”

Hoe kun je jezelf iets weerbaarder maken tegen de angst?

Gezond leven (voldoende sporten, evenwichtig en gezond eten en geen alcohol en drugs gebruiken) maakt je weerbaarder, maar het is helaas geen garantie om nooit een angststoornis te ontwikkelen of nooit nog een heropflakkering van een bestaande angststoornis door te maken. Net zoals iemand die altijd perfect gezond heeft geleefd, toch kan getroffen worden door kanker.”

(Bron: Libelle magazine – tekst Els De Ridder. Beeld: Getty Images)

Bekijk hier de openhartige vlog van Hannes over de angsten van zijn vrouw Deborah:

Lees meer:

 

Lees verder na de reclame

Het volgende Libelle-artikel is echt even het wachten waard :)