Moedervlek of melanoom: waarop moet je letten?

Moedervlek of melanoom: waarop moet je letten?
Getty Images

Huidkanker is de snelst stijgende vorm van kanker in België. Iedereen heeft hier en daar wel een moedervlek, maar wanneer is zo’n huidvlekje echt gevaarlijk? Waarop moet je letten en hoe kun je huidkanker voorkomen?

Duizenden gemiste melanomen

Jaarlijks komen er in ons land ongeveer 44.000 nieuwe huidkankerpatiënten bij. En de kans is helaas reëel dat dat cijfer blijft stijgen, want heel wat verdachte moedervlekken werden door de coronacrisis niet tijdig opgemerkt. Stichting tegen Kanker ziet de toekomst somber in en verwacht ook de komende tien jaar een verdere toename van het aantal nieuwe huidkankerpatiënten.

Dokter Harm van der Endt: “De coronacrisis heeft een schokkende impact op de vroegtijdige detectie van huidkanker. Heel wat mensen, en zeker oudere patiënten, stellen controles uit. Daardoor blijven tal van huidkankers onopgemerkt en stijgt het risico op een slecht ziekteverloop. Vandaar onze levensbelangrijke oproep: check je huid en bezoek bij twijfel je huisarts of dermatoloog.”

Huidkankerpreventie is cruciaal

Professor del Marmol vult aan: “Huidkanker is een van de weinige kankers waarvan we de oorzaak kennen. Er is een rechtstreeks verband tussen blootstelling aan uv-licht en huidkanker. Dat betekent dat we huidkanker grotendeels kunnen voorkomen. Maar daarvoor moeten we mensen sensibiliseren om hun gedrag te veranderen. Want hoewel bijna iedereen weet dat te veel zon schadelijk kan zijn voor de gezondheid, beschermen veel te weinig mensen zich in de praktijk. Met alle gevolgen van dien.”

Om zoveel mogelijk mensen bewust te maken van de risico’s op huidkanker, lanceert Euromelanoma jaarlijks een campagne met o.a. Goedele Liekens. Zij was zelf in behandeling voor huidkanker.

Hier staat ingevoegde content uit een social media netwerk dat cookies wil schrijven of uitlezen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.
Klik hier om dit alsnog toe te laten

Melanoom of moedervlek?

Niet elke sproet, huid- of moedervlek is een reden tot paniek. Het is daarom belangrijk te weten hoe je de vlekjes van elkaar kunt onderscheiden.

  • Moedervlekken zijn licht tot donker bruine vlekjes, soms verheven op de huid. Ze ontstaan door een opeenhoping van pigmentcellen in de huid. De kleur wordt bepaald door de concentratie van deze cellen (melanocyten genoemd) en de mate waarin ze pigment produceren. Ze kunnen van bij je geboorte aanwezig zijn of pas later verschijnen, maar zijn meestal goedaardig.
  • We spreken van een atypische of onrustige moedervlek als het gaat om een onregelmatig vlekje met grillige vorm of meerdere kleuren, soms met roodachtige verkleuring aan de rand.
  • Een melanoom is een vlekje dat ontstaat uit een moedervlek of ‘gave’ huid doordat pigmentcellen veranderen in kankercellen. Het is de meest agressieve vorm van huidkanker. Melanomen komen het minst vaak voor, maar zijn wel verantwoordelijk voor het grootste aantal sterfgevallen als gevolg van huidkanker. Ze zien eruit als een moedervlek, maar niet alle melanomen zijn donker(bruin) gekleurd. Zo kunnen ze ook roze, rood, blauw of wit kleuren. Omdat ze doorgaans goed zichtbaar zijn, kunnen melanomen vaak tijdig worden ontdekt.
  • Sproeten zijn bruine vlekjes die verschijnen onder invloed van de zon en zijn geen moedervlekken. Die zomerse sproetjes op je gezicht zijn dus volkomen onschuldig!

Wanneer is een moedervlek verdacht?

Pas de ABCDE-regel toe om verontrustende moedervlekken te detecteren. Een huidvlekje is verdacht als het:

  • A: asymmetrisch is of een onregelmatige vorm heeft (zoals een landkaart);
  • B: een onscherpe begrenzing heeft of een rode rand krijgt;
  • C: verschillende kleuren (colour) of parelmoerige glans heeft;
  • D: een diameter heeft die groter is of gelijk aan 6 mm;
  • E: evolueert of verandert van vorm, grootte, kleur of uitzicht.

Let daarnaast ook op als er een vlekje:

  • bloedt of vocht afscheidt;
  • zweertjes of korstjes vertoont;
  • jeukt, steekt of pijn doet;
  • ruw of schilferig aanvoelt;
  • nieuw is en er heel anders uitziet dan de andere vlekjes.

Moedervlekken kunnen veranderen, maar bij verdachte veranderingen is contact opnemen met je huisarts of dermatoloog een must!

Welke moedervlekken kunnen kwaadaardig worden?

Hoewel melanomen uit bestaande moedervlekken kunnen ontstaan, worden uiteraard niet alle moedervlekken kwaadaardig. Kleine egaal bruine moedervlekken hebben weinig kans om te ontaarden in een kwaadaardige huidvlek. In de huid gelegen of vlakke moedervlekjes die pas op latere leeftijd zijn ontstaan, hebben dan weer een iets vergroot risico om uit te groeien tot een melanoom.

Ook atypische of onrustige moedervlekken hebben een licht verhoogd risico om kwaadaardig te worden en naar een melanoom te evolueren. Vooral grote, aangeboren moedervlekken (groter dan 8 mm) vormen het grootste risico op melanoomontwikkeling. Hoe groter de moedervlek, hoe meer kans op melanoomvorming.

Wie loopt meer risico?

Volgens Stichting tegen Kanker krijgt 1 op 5 huidkanker voor zijn 75ste. Helaas loopt eigenlijk iedereen risico om een melanoom te krijgen, maar de kans is extra groot als je…

  • op jonge (kinder-) leeftijd al ernstig verbrand raakte door de zon;
  • een lichte huid hebt of snel verbrandt in de zon;
  • vaak in de zon zit of gedurende een korte periode aan intensieve zonnestralen blootgesteld werd;
  • vaak onder de zonnebank ging/gaat;
  • meer dan 50 moedervlekken of meerdere onrustige moedervlekken op je lichaam hebt;
  • huidkanker in de familie werd vastgesteld;
  • een orgaantransplantatie onderging.

Hoe (vaak) moet je moedervlekken controleren?

Het is belangrijk om verdachte huidvlekjes op tijd te spotten. Neem dus minstens één keer per maand de tijd om je hele lichaam te controleren:

  • gezicht: let zeker op je neus, lippen, mond en oren.
  • hoofdhuid: scheid je haar met een kam in laagjes. Kijk zéker grondig als je weinig haar hebt.
  • handen: zowel binnen- als buitenkant en tussen je vingers.
  • nek en bovenlichaam: kijk ook onder en tussen je borsten.
  • armen, ellebogen en oksels: hef je arm op en bekijk elk hoekje in de spiegel.
  • rug: gebruik een handspiegeltje, begin bij de nek en schouders en ga zo naar beneden.
  • billen en benen: zowel voor- als achterkant. Vergeet ook je voetzolen en tenen niet.

Actrice en auteur Pascale Platel toont hoe je een grondige en efficiënte zelfcheck uitvoert:

Hier staat ingevoegde content uit een social media netwerk dat cookies wil schrijven of uitlezen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.
Klik hier om dit alsnog toe te laten

Wat als je een verdachte moedervlek ontdekt?

Raadpleeg zo snel mogelijk je huisarts of dermatoloog wanneer je een verdachte verandering opmerkt bij een moedervlekje, of wanneer je twijfelt. De dermatoloog heeft een speciaal toestel om te beoordelen of het nodig is om de moedervlek te verwijderen en kan het vlekje opvolgen. Verdachte huidvlekken moeten weggesneden en onderzocht worden. Dat kan gewoon bij de huidarts of dermatoloog.

Omdat het soms erg lang wachten is op een afspraak bij de dermatoloog, bestaat sinds kort ook de mogelijkheid om snel digitale consultaties in te plannen.

“Hoewel bijna iedereen weet dat te veel zon schadelijk kan zijn voor de gezondheid, beschermen veel te weinig mensen zich in de praktijk”

Voorkomen = smeren en controleren!

Dermatoloog Thomas Maselis: “Ga naar buiten, geniet op een verstandige wijze van de zon… Maar bescherm je goed en controleer je huid regelmatig. Zie je geen verdachte of vreemde vlekjes én zijn er geen andere risicofactoren – zoals huidkanker in de familie, een licht fototype en veel zonnebankgebruik? Dan moet je je niet ongerust maken en is het ook niet nodig om elk jaar een dermatoloog te consulteren voor een volledige huidcontrole. Maak je je wel zorgen? Dan win je uiteraard professioneel advies in.”

De beste manier om je huid te beschermen en huidkanker te voorkomen is dus simpel: zoek de zon niet op en smeer rijkelijk zonnecrème. Niet alleen op zonnige, maar ook op bewolkte dagen is dat belangrijk. Want de schadelijke uv-stralen van de zon dringen door de wolken en bereiken nog steeds je huid. Smeer een royale hoeveelheid zonnecrème met een hoge SPF, en dat om de twee uur om optimaal beschermd te zijn. Je leest alles over zonnecrème in dit artikel.

Bron: Stichting tegen Kanker, Melanoompunt.be en Euromelanoma. Met dank aan dermatoloog Thomas Maselis

Meer lezen over zonnebescherming?

Volg ons op FacebookInstagramPinterest en schrijf je in op onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van alle nieuwtjes!

Hier staat ingevoegde content uit een social media netwerk dat cookies wil schrijven of uitlezen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.
Klik hier om dit alsnog toe te laten

Lees verder na de reclame

Het volgende Libelle-artikel is echt even het wachten waard :)