Spataders: 10x vragen en antwoorden

Spataders: 10x vragen en antwoorden

Erg charmant zijn ze niet, die paarse spinnenwebjes. Waar komen ze in godsnaam vandaan en vooral: wat kun je ertegen doen?

1. Wat zijn spataders?

De aders in ons lichaam die voor het transport van bloed naar ons hart instaan, zijn voorzien van kleppen. Die kleppen zorgen ervoor dat het bloed maar één enkele kant op stroomt: van de benen naar het hart en dus enkel maar omhoog. Sluiten deze kleppen niet meer goed, dan zal het bloed wél terug naar beneden stromen. Zo ontstaat er een ophoping van bloed in de aders en krijg je uiteindelijk spataders. De medische term voor spataders is ‘varix’, wat ‘uitzetting van aderen’ betekent.

2. Op welke plekken van je lichaam kunnen ze voorkomen?

Spataders zitten vooral op de benen. Ze lijken op paarse spinnenwebjes of kunnen als brede, kronkelige, opgezwollen aders voorkomen. Heel soms tref je ze ook op andere plekken van het lichaam aan. Op de anus, bijvoorbeeld. Dan hebben we het over aambeien.

3. Wat voel je ervan?

Spataders zien er donkerblauw, dik en kronkelig uit. Kramp, jeuk, zware en soms pijnlijke benen of een brandend gevoel zijn de eerste symptomen die kunnen optreden. Die symptomen kunnen verergeren nadat je een lange tijd hebt rechtgestaan en je benen en enkels zwellen. Wordt de situatie wat ernstiger, dan wordt je huid dunner en droger en kunnen er ontstekingen, verzweringen en bloedingen na een lichte blessure optreden. Als er een wonde is, spreken ze in de volksmond van ‘een open been’.

4. Wat kun je doen bij spataderklachten?

Steunkousen kunnen helpen als je last begint te krijgen van spataders. Ze zetten het oppervlakkige adernetwerk onder druk zodat het bloed weer in de goede richting en dus naar het hart stroomt. Ook meer bewegen helpt vaak, net als de huid voldoende hydrateren en warmtebronnen zoals warme baden of de sauna vermijden.

5. Hoe kun je ze voorkomen?

Door je levensstijl aan te passen. Enkele tips:

  • Draag geen te nauwe kleding. Het belemmert de bloedcirculatie. Dit in tegenstelling tot steunkousen, die een geleidelijke druk van beneden naar boven geven en dus geen afsnoerend effect hebben.
  • Draag geen naald- of hoge hakken. Een kleine hak is ideaal. Daarmee kun je je voet tijdens het wandelen volledig mooi afrollen. Zo stroomt je bloed makkelijker naar je hart.
  • Blijf nooit te lang zitten of stilstaan. Heb je een zittend beroep, sta dan om de twintig minuten even op en wandel wat rond. Door je kuitspieren te gebruiken, worden je aderen leeggedrukt en stroomt het bloed weer naar je hart.
  • Zorg voor genoeg beweging in de buitenlucht. Zo krijg je meer zuurstof in je bloed en dat stimuleert je bloedsomloop.
  • Sport voldoende. Dat hoeft geen topsport te zijn: ook wandelen is prima.
  • Leg je benen wat hoger als je ligt. Dat bevordert het terugvloeien van het bloed.
  • Vermijd om langdurig je benen te kruisen. Het bloed kan zich hierdoor opstapelen in de aders en oefent zo druk uit op de wanden.
  • Vermijd warmtebronnen. Stel je niet te vaak bloot aan de zon en beperk saunagebruik. De rechtstreekse warmte kan voor extra uitzetting van de aders zorgen.
  • Zeul niet met zware lasten. Bij een zware hefinspanning worden de aders in de benen extra onder druk gezet waardoor ze verder kunnen uitzetten. Vraag hulp als je een zware last moet optillen. Of verdeel de last in meerdere kleine pakjes.

6. Wie is er vatbaar voor?

Spataders komen in bepaalde families meer voor en zijn dus zeker ook genetisch bepaald. Ook als je ouder wordt, verhoogt de kans op spataders. Overgewicht, zwangerschap en een rechtstaand beroep verhogen de druk op de aders van de onderste ledematen en kunnen de vorming van spataders bevorderen. Iets minder vaak worden ze veroorzaakt door zeldzame ziekten met aangeboren afwijkingen van de bloedvaten of een obstakel in de bloedstroom.

7. Zijn spataders eigenlijk gevaarlijk?

De overdruk in de aders kan na een tijd beschadigingen in de huid veroorzaken. Er kan eczeem ontstaan en uiteindelijk een open wonde. Kronkelt de spatader hevig, dan kan dit de snelheid van de bloedcirculatie in het been doen dalen. En dat kan op zijn beurt bloedstolsel in de aders of aderontstekingen veroorzaken. De bloedklonters die dan gevormd worden, zouden aanleiding kunnen geven tot longembolie: de klonter schiet los en kan via het hart de longen bereiken. Vandaar dat spataders moeten worden opgevolgd. Tijdig ingrijpen is erg belangrijk.

8. Hoe kunnen ze behandeld worden?

Helpt meer bewegen of steunkousen dragen niet, dan wordt vaak een ingreep of behandeling geadviseerd. Hiervoor kun je terecht bij een fleboloog (aderspecialist), een dermatoloog of een vasculair chirurg.

DROOGSPUITEN OF SCLEROTHERAPIE (VOOR KLEINERE ADERS)

Met een dunne naald wordt er een vloeistof – soms in schuimvorm – in de ader gespoten, waardoor ze uitdroogt. Zo wordt de terugvloei van bloed in de verkeerde richting verhinderd en worden de gezonde aders, die de werking van de zieke ader al hadden overgenomen, minder belast. De behandeling is eerder vervelend dan pijnlijk, je voelt kleine prikjes. Nadien draag je enkele dagen een steunkous. Het duurt een tijdje voor de behandelde aders onzichtbaar worden.

FLEBECTOMIE (VOOR DIKKERE ADERS)

Onder lokale verdoving worden kleine sneetjes gemaakt in de huid, de spatader wordt met een fijn haakje opgepikt en verwijderd. De sneetjes worden gesloten met pleisters. Daarna draag je enkele dagen steunkousen.

STRIPPING OF STRIPPEN (VOOR GROTE ADERS)

Dit kan onder lokale of algehele verdoving. Via een sneetje in de lies of de knieholte, wordt de spatader in één stuk tot aan de knie of halverwege de achterkant van de kuit verwijderd. Bij een plaatselijke verdoving verlies je minder bloed en heb je achteraf minder bloeduitstortingen.

MODERNE TECHNIEKEN MET LASER OF RADIOFREQUENTIE (VOOR GROTERE ADERS)

Onder lokale verdoving wordt de ader aangeprikt. Er wordt een laser of (radiofrequentie) katheter ingebracht tot in de lies. Door de laser te activeren, verschrompelt de spatader over de volledige lengte van de katheter. Meestal wordt dit gecombineerd met de flebectomie behandeling. Omdat er niet in de lies moet worden gesneden, zorgt dat voor minder pijn en complicaties na de operatie.

OPPERVLAKKIGE LASERBEHANDELING (VOOR KLEINE BLOEDVAATJES)

Een esthetische behandeling waarbij ze een laser gebruiken in plaats van inspuitingen om de vaatwanden te vernietigen. Het lichaam ruimt het weefsel op net als bij een blauwe plek. Er zijn soms verschillende sessies nodig en de behandeling is vrij duur. Vooral ook omdat de ziekteverzekering niets terugbetaalt.

TCC, TRANSCUTANE COAGULATIE (VOOR HAARVATEN)

De uitgezette haarvaatjes worden aangeprikt met naalden. Daardoor worden een soort
microgolven gestuurd die de adertjes verschroeien.

9. Kunnen weggehaalde spataders terugkomen?

Jammer genoeg kan geen enkele behandeling het ontstaan van nieuwe spataders voorkomen. Vijf jaar na de ingreep krijgt vijf tot tien procent van de patiënten zelfs na een perfect uitgevoerde ingreep er opnieuw mee te maken. Zeker als je familiaal belast bent, is goede opvolging noodzakelijk.

10. Waarom hebben vrouwen ze vaker?

Door hun vrouwelijke hormonen. Oestrogenen zouden een invloed hebben op de kwaliteit van de aderwand. Bovendien hebben vrouwen aders die gemakkelijker uitzetten. In heel wat gevallen ontwikkelen spataders zich tijdens de zwangerschap net omwille van die hormonen en de gewichtstoename. Eén op de twee zwangere vrouwen heeft last van spataders. Vrouwen gaan ook meestal sneller op zoek naar een behandeling omdat ze spataders lelijk vinden.

Nee, je bent niet alleen!

Eén op de vier mensen krijgt te maken met spataders in zijn of haar leven. Het hebben van spataders staat zelfs in de top tien van redenen om de huisarts te bezoeken. Hoe erg je last hebt van spataders, hangt ook af van je leeftijd:

  • Bij mensen onder de 30 jaar heeft 10 procent van de vrouwen en 1 procent van de mannen last van spataders.
  • Bij vrouwen tussen de 30 en 40 jaar heeft 30 procent last van spataders. Bij mannen is dat 25 procent.
  • Bij vrouwen tussen 40 en 50 jaar heeft 60 procent last van spataders.
  • 77 procent van de 60- tot 70-jarige vrouwen en 57 procent van de mannen hebben last van spataders.

Camoufleren kun je leren

  • Gebruik een zelfbruiner, dat is de meest efficiënte manier. Een zelfbruiner camoufleert oneffenheden en spataders.
  • Trek een panty aan. En ja, dat kan ook tijdens de zomer. Panty’s camoufleren oneffenheden en geven je benen meteen een natuurlijk kleurtje. Ga voor een panty met een hele fijne structuur. Zo valt het niet eens op dat je er een draagt.
  • Kleed je slim. Geen zin in een korte rok? Geen probleem. Trek een leuke lange of midi-rok, een lange jurk of lange broek met toffe print aan!

Tekst: Barbara Claeys • Met dank aan: dr. Van Walleghem en dr. Depuydt van AZ Damiaan Oostende

Lees ook:

Volg ons op FacebookInstagramPinterest en schrijf je in op onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van alle nieuwtjes!

Lees verder na de reclame

Het volgende Libelle-artikel is echt even het wachten waard :)