Diabetes: dit zijn de (vage) symptomen

Diabetes: dit zijn de (vage) symptomen
© Getty Images

Meer en meer mensen hebben tegenwoordig diabetes, en een ongezonde levenswijze speelt daarbij zeker een rol. Hoe krijg je het en hoe kun je het voorkomen?

Steeds meer mensen krijgen diabetes

De voorbije 10 jaar stegen de cijfers van het aantal diabetespatiënten systematisch van 5,1% naar 6,1%. Een exact cijfer is bovendien maar moeilijk te geven, want heel wat Belgen hebben bijvoorbeeld diabetes type 2 zonder dat ze het beseffen. Maar wat is diabetes precies en kun je het voorkomen?

Vroeger was diabetes gewoon suikerziekte: als je het had, kon je maar beter geen suiker eten. Nu hebben onderzoekers ontdekt dat diabetes niet alleen met suiker te maken heeft, maar ook met andere factoren, waaronder cholesterol.

Niet alleen suiker, ook cholesterol speelt een rol

Bij mensen met diabetes kan het lichaam de suikerspiegel niet in balans houden. Normaal gesproken worden de koolhydraten uit onze voeding, zoals aardappelen en pasta, in onze maag en darmen opgesplitst in kleine suikerdeeltjes. Die komen in het bloed terecht, en daar haalt het lichaam energie uit.

Omdat te veel suiker in het bloed niet goed is, maakt ons lichaam insuline aan. Dat is een hormoon uit de alvleesklier dat ervoor zorgt dat die suikerdeeltjes in de cellen terechtkomen. En daar gaat het mis bij diabetespatiënten: hun lichaam maakt te weinig of zelfs geen insuline aan.

Vaak zijn mensen met diabetes ook minder gevoelig voor de insuline die er nog wel is: hij doet zijn werk niet meer. De suiker kan dan niet weg en hoopt zich op in het bloed. En dat is gevaarlijk.

Type 1 of type 2: het grote verschil

Er zijn twee soorten diabetes: type 1 en type 2. Ze hebben elk een andere oorzaak en de behandeling voor de twee types is ook verschillend.

  • De meest voorkomende vorm is diabetes type 2. Van de 10 mensen met diabetes hebben er 9 deze vorm. Zij maken nog wel insuline aan, maar niet genoeg. Type 2 wordt ook wel ‘ouderdomsdiabetes‘ genoemd, maar steeds meer jonge mensen krijgen ermee te maken. In veel gevallen komt dat door een ongezonde levensstijl: we eten te veel en bewegen te weinig. Zo ontstaan er een soort ontstekingen in het lichaamsvet die tot ongevoeligheid voor insuline leiden.
  • Bij diabetes type 1 maak je helemaal geen insuline meer aan. Het afweersysteem is in de war en vernielt per ongeluk de cellen die insuline aanmaken. Daarom moeten mensen met deze vorm zelf insuline inspuiten. Ongeveer 10% van de mensen met diabetes heeft type 1. Het maakt niet uit of je dik, dun, jong of oud bent, iedereen kan het krijgen. We weten nog niet precies waarom; op dit moment wordt hier onderzoek naar gedaan.

Overgewicht, hoge cholesterol, hoge bloeddruk of roken? Laat je bloedsuiker van tijd tot tijd testen.

Veel plassen, vaak dorst

  • De symptomen van diabetes zijn niet altijd even duidelijk. Naar schatting 1 op de 3 mensen met diabetes heeft de ziekte zonder dat het zelf te weten; sommigen komen er pas na jaren achter.
  • De klachten zijn namelijk vaak vaag: vermoeidheid, misselijkheid, slecht zicht, kortademigheid, soms pijn in de benen. Dingen die we gemakkelijk negéren, maar die een indicatie van diabetes kunnen zijn.
  • Vaak dorst hebben en veel moeten plassen kunnen ook symptomen zijn. Het lichaam voert de overtollige suikers namelijk via de urine af en om al dat afgevoerde vocht weer aan te vullen, krijg je dorst.
  • Gelukkig kan diabetes snel vastgesteld worden. De huisarts heeft aan een druppeltje bloed genoeg om te testen of iemand de ziekte heeft. Risicofactoren zijn overgewicht, vooral rond de buik, roken, hoge cholesterol en een hoge bloeddruk. Als je een of meerdere van die factoren hebt, is het verstandig om af en toe je bloedsuiker te laten testen om te kijken of je diabetes van type 2 kunt hebben.
  • Type 1 wordt meestal wél snel ontdekt. Wie deze vorm heeft, voelt zich behoorlijk ziek en gaat echt wel naar de dokter. Mensen met deze vorm van diabetes verliezen vaak veel gewicht in korte tijd – soms wel 15 kilo in een paar weken – omdat het lichaam geen energie meer uit suiker kan halen en daarom vet verbrandt. Omdat daar veel afvalstoffen bij vrijkomen, kan het ook zijn dat de adem naar aceton ruikt. Diabetes type 1 komt voor bij 0,4% van de Belgische bevolking, of zo’n 40.000 Belgen.

Moe, misselijk, kortademig, slechte ogen en pijnlijke benen kunnen symptomen van diabetes zijn.

Hypo en hyper, wat is het verschil?

Aan veel mensen is niet eens te merken dat ze diabetes hebben. Toch is het een ziekte die een grote invloed op je leven heeft, en waar je nooit meer vanaf geraakt. Patiënten met diabetes moeten constant hun bloedsuiker en insuline in balans houden.

Wanneer we eten, gaan de suikers omhoog en moet er meer insuline bij, maar als het systeem niet werkt, voel je je al snel ziek en moe. Dat wordt ‘hyper‘ genoemd.

Als er te weinig suiker in het bloed zit, leidt dat tot hartkloppingen, zweten en soms flauwvallen. Dit heet een ‘hypo‘.

Insuline of medicijnen

  • Mensen met diabetes type 1 moeten precies berekenen wat hun eten met hun bloedsuiker doet en hoeveel insuline ze dus nodig hebben. Type 1 is alleen te behandelen met insuline.
  • Mensen met diabetes type 2 krijgen eerst een aangepast dieet. Er zijn ook medicijnen die zorgen dat het lichaam meer insuline aanmaakt of dat het lichaam gevoeliger wordt voor insuline. Sinds kort zijn er nieuwe geneesmiddelen die de hormonen in de darmen beïnvloeden. Ze geven na de maaltijd een seintje aan de alvleesklier: er moet meer insuline komen.

Nare complicaties

Hoewel er best mee te leven lijkt – insuline spuiten en op je eten letten – kan diabetes nare complicaties hebben. Bijna elke patiënt krijgt te maken met extra problemen als slecht werkende nieren, hart- en vaatziekten en last van maag en darmen.

De meeste complicaties worden veroorzaakt door beschadigde bloedvaten en zenuwen. Daardoor gaan diabetespatiënten vaak slechter zien of kunnen ze in het ergste geval zelfs blind worden. Het is voor iemand met diabetes dus erg belangrijk om geregeld langs de oogarts te gaan.

Ook krijgen ze sneller wondjes aan hun voeten, die slecht genezen. In het ergste geval moet een teen, voet of been dan worden geamputeerd.

Wat je zelf kunt doen

Diabetes is helaas nog niet te genezen. Voorkomen kun je het ook niet in het geval van type 1, omdat niet bekend is hoe je aan deze vorm van diabetes komt.

Type 2 is over het algemeen wel te voorkomen. Door een gezonde levensstijl neemt het risico op diabetes type 2 al met de helft af. Bij wie gezond leeft en het tóch krijgt, heeft dat vaak te maken aan erfelijke factoren.

  • Meer slaap en minder stress helpen,
  • maar de belangrijkste factoren zijn: meer bewegen en gezonder eten.
  • Een paar kilo afvallen helpt al, en na de lunch een rondje lopen, of een paar keer de trap op en afrennen.
  • Beperk in je voeding vooral de hoeveelheid (snelle) koolhydraten. Geen frisdrank en koekjes, vaker lunchen met soep of salade in plaats van brood: het helpt echt.
  • Of je de ziekte daarmee kunt voorkomen of ze zelfs na de diagnose terug kunt draaien, verschilt van persoon tot persoon. Maar wie diabetes snel ontdekt en meteen in actie komt, kan binnen een paar weken de bloedsuikers weer onder controle hebben.

Zwangerschapsdiabetes

Zwangere vrouwen krijgen soms een tijdelijke vorm van diabetes doordat ze meer hormonen aanmaken. Het komt voor bij ongeveer een op de vijftig zwangere vrouwen in Vlaanderen. Wie zwangerschapsdiabetes heeft gehad, heeft later meer kans op diabetes type 2 en moet dus blijvend opgevolgd worden.

Nóg een reden om te stoppen

Dat roken slecht is, wisten we al. Maar het blijkt ook het risico op diabetes te verhogen. Mensen die roken hebben 30 tot 40% meer kans op diabetes dan niet-rokers.

Van vingerprik naar armchip

Het meten van het glucosepeil in het bloed is een dagelijks ritueel van heel wat diabetespatiënten. De vingerprik, die vervelend en soms zelfs pijnlijk is, kan nu verleden tijd worden dankzij de nieuwe glucosemeter. Er wordt een kleine sensor op de bovenarm geplaatst – vergelijk het met een chip die in de winkel op kleding hangt zodat niemand ze kan stelen – die met een ‘reader‘ kan gelezen worden. De glucosewaarden van dat moment én van de afgelopen acht uur worden zo gemeten. Handig, zeker voor mensen die hun glucosepeil een paar keer per dag moeten meten.

Van suiker krijg je géén suikerziekte

Er wordt soms gedacht dat je van te veel suiker eten suikerziekte kunt krijgen, maar dat is niet zo. Het is wel zo dat je door te veel te snoepen overgewicht kunt ontwikkelen, en dat is wel een risicofactor voor diabetes. Vooral te veel buikvet werkt diabetes 2 in de hand.

Spuiten en prikken

Een op de zes mensen met diabetes lijdt ook aan een depressie, tweemaal zo vaak als de rest van de bevolking. Veel mensen hebben moeite met de onzekerheid van de ziekte en worden daardoor angstig of depressief. Meer dan een op de vier diabetespatiënten heeft ook spuit- of prikangst. Ze zijn bang om zichzelf te prikken voor het meten van hun glucose of om zichzelf insuline in te spuiten.

Weet waar je eet

Je hebt diabetes en je wilt uiteten? Op www.zucsu.com vind je niet alleen diabetesvriendelijke restaurants, maar ook heel wat informatie en recepten.

Meer weten?

Surf dan naar www.diabetes.be, bel naar de gratis Diabetes Infolijn 0800-96 333 of mail naar infolijn@diabetes.be

Tekst: Anne Vegterlo

Ook op weg naar een gezondere levensstijl?

Volg ons op FacebookInstagramPinterest en schrijf je in op onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van alle nieuwtjes!

Lees verder na de reclame

Het volgende Libelle-artikel is echt even het wachten waard :)