Hoe kun je een hartstilstand herkennen?

Hoe kun je een hartstilstand herkennen?
Getty Images

Hartproblemen blijven helaas nog doodsoorzaak nummer 1. En ook jongere mensen ontsnappen er niet aan. Media berichten bijvoorbeeld steeds vaker over sporters die plots overlijden na een hartstilstand. Het lijkt dus vaak voor te komen, maar in werkelijkheid is het erg zeldzaam dat mensen onder de 45 een acuut hartfalen krijgen.

Hoe kun je een hartstilstand herkennen, en wat moet je dan doen?

Wat is een hartstilstand?

Hartstilstand of plotse hartdood is meestal het gevolg van een hartritmestoornis waarbij de pompfunctie van het hart – bloed doorheen het lichaam circuleren – stopt. Daardoor krijgen de spieren en organen geen zuurstof meer, wat ernstige gevolgen kan hebben.

De term hartstilstand doet vermoeden dat het stopt met slaan, maar dat is niet altijd het geval. Soms trilt of fibrilleert het juist zeer snel en chaotisch. Het hart zelf stopt dus niet altijd met kloppen, maar de hartfunctie – bloed rondpompen – stopt wel.

Een hartstilstand kan iedereen overkomen, ongeacht de leeftijd.

Wat zijn de oorzaken?

De meest voorkomende oorzaak van een hartstilstand is een hartinfarct dat veroorzaakt wordt door (een) vernauwing(en) in de kransslagaders. Bij een plotse hartdood, en vooral bij jonge mensen, moet er aan andere oorzaken worden gedacht. Vaak is de oorzaak van een hartstilstand bij iemand onder de 45 jaar een erfelijke hartziekte.

Voorbeelden van erfelijke hartaandoeningen zijn:

  • een erfelijke hartritmestoornis
  • een erfelijke hartspierziekte (cardiomypathie)

Het gaat dan vaak om jonge mensen die daarvoor nooit hartklachten hadden. Een erfelijkheidsonderzoek kan in bepaalde gevallen helpen uitwijzen of iemand erfelijk belast is. Hierbij is naast DNA-onderzoek ook klinisch onderzoek van patiënt en familie erg belangrijk.

Wat voel je bij een hartstilstand?

Een hartstilstand heeft vaak geen symptomen of waarschuwingssignalen. Het is dus moeilijk te voorspellen, laat staan dat je je erop kunt voorbereiden.

Toch zijn er bepaalde waarschuwingssignalen, vergelijkbaar met de symptomen van een hartaanval:

  • pijn in de borststreek en de linkerarm,
  • kortademigheid,
  • plots bewustzijnsverlies zonder aanleiding,
  • plotse, hevige, zeer snelle hartkloppingen (>200/min) met de neiging tot flauwvallen.

Merk je een of meerdere symptomen op? Raadpleeg dan zo snel mogelijk een dokter.

Hoe kun je als omstaander een hartstilstand herkennen?

Iemand die plots het bewustzijn verliest, niet of niet normaal ademt en geen polsslag meer heeft, lijdt hoogstwaarschijnlijk aan een hartstilstand.

Hoe controleer je dat?

  • Spreek de persoon duidelijk aan en schud lichtjes met zijn of haar schouders.
  • Luister vervolgens of het slachtoffer nog ademt door je oor vlak boven zijn of haar mond te houden. Controleer ondertussen of de borstkas nog op en neer gaat.
  • Neem tot slot de pols van het slachtoffer: plaats 3 vingers op de gestrekte pols van het slachtoffer, tussen de pees van de duim en de zijkant van het polsbeen en oefen een lichte druk uit.

Wat moet je doen bij een hartstilstand?

Bij een hartstilstand is snel zijn de boodschap. Hoe langer het slachtoffer zonder hulp blijft, hoe groter de kans op blijvende schade en zelfs overlijden. Bij elke minuut die voorbijgaat zonder hartmassage of externe schok om het hart terug op te starten, daalt de overlevingskans met 10 procent en wanneer het slachtoffer geen hulp krijgt binnen de eerste vier tot zes minuten na de hartstilstand, is de kans op overlijden 90 à 95 procent. Elke seconde is dus van levensbelang.

Zo ga je te werk:

  1. Verwittig de hulpdiensten.
  2. Reanimeer het slachtoffer. Hiervoor bestaan richtlijnen en cursussen die worden voorzien door verschillende instanties, onder andere op scholen en via het Rode Kruis. Het allerbelangrijkste daarbij is om bloedcirculatie te stimuleren. De hartmassage is met andere woorden belangrijker dan de mond-op-mondbeademing.
  3. Gebruik, indien beschikbaar, een Automatische Externe Defibrillator (AED). Dat toestel geeft het hart een elektrische schok, om ervoor te zorgen dat het heropstart. AED’s zijn heel gebruiksvriendelijk zodat iedereen ze kan hanteren zonder enige opleiding. De instructies zijn altijd aanwezig. Het toestel zal bovendien nagaan of een schok nodig is. Als dat het geval is, zal de AED aangeven dat je hem kunt toedienen, of zal het toestel hem automatisch zelf geven. Hervat na de schok de hartmassage tot de hulpdiensten zeggen dat je mag stoppen of tot de persoon terug bij bewustzijn is.

Defibrillatoren zijn te vinden in openbare plaatsen zoals gemeente- of stadhuizen, luchthavens, sportcentra, woonwijken, stations, maar ook op privédomeinen, zoals in restaurants, bedrijven, feestzalen, …

 

Bronnen: gezondheid.be/hartstichting.nl

Met dank aan prof. dr. Julie De Backer, cardioloog UZ Gent.

Meer over je hart:

Volg ons op FacebookInstagramPinterest en schrijf je in op onze nieuwsbrief om op de hoogte te blijven van alle nieuwtjes!

Hier staat ingevoegde content die informatie op uw apparaat wil opslaan en/of openen. U heeft hiervoor geen toestemming gegeven.
Klik hier om dit alsnog toe te laten

Lees verder na de reclame

Het volgende Libelle-artikel is echt even het wachten waard :)